Carnavalsoptochten in Nederland: de mooiste routes

Lieke de Vries

Carnavalskleding expert en kostuumontwerper

Stap maar vast in je leukste outfit, want we gaan het hebben over het allergrootste feest van het jaar: carnaval!

In Nederland veranderen steden en dorpen in een dolle boel. Overal waar je kijkt zie je vrolijke kleuren, hoef je niet verkleed te gaan om erbij te horen en hangt er een sfeer van gezelligheid. Maar eerlijk is eerlijk: met zoveel optochten door het hele land, is het soms lastig kiezen waar je naartoe gaat.

Daarom heb ik de mooiste en meest spraakmakende routes voor je op een rijtje gezet. Of je nu houdt van gigantische praalwagens, indrukwekkende lichtshows of een klassieke optocht met een lach en een traan; hier vind je jouw perfecte bestemming.

De allergrootste en beroemdste optochten

Er zijn optochten en er zijn optochten. In dit rijtje vind je de echte toppers die ieder jaar weer duizenden bezoekers trekken.

1. De Optocht van de Koning in Leeuwarden

Dit zijn de kanjers van de carnavalswereld. Wanneer we het hebben over de start van het feest, dan begin je in Friesland.

Leeuwarden mag zich met recht de trotse hoofdstad van het noordelijke carnaval noemen. De Optocht van de Koning is hier het absolute hoogtepunt. Het is niet zomaar een optocht; het is een evenement dat in 2023 naar schatting meer dan 250.000 bezoekers naar de Friese stad trok.

De route loopt dwars door de historische binnenstad en is een spektakel van creativiteit en satire. De organisatie is enorm en met een budget van ruim 3,5 miljoen euro wordt er niets aan het toeval overgelaten.

De wagens zijn vaak metershoog en tot in de puntjes afgewerkt. In 2023 was het thema ‘De Gouden Eeuw’ en won de groep ‘Zwarte Geesten’ de hoofdprijs met een waanzinnige reconstructie van een 17e-eeuws schip. Als je hier staat, voel je pas echt dat het carnaval is begonnen. Als je denkt aan licht, pracht en praal, dan moet je in Zeeland zijn.

2. De Verlichte Optocht van Goes

Goes organiseert namelijk de grootste verlichte optocht van Nederland. En dat is niet zomaar een titel.

Stel je voor: een duister winterlandschap dat ineens verlicht wordt door honderden wagens vol led-lampen, neon en lasers. In 2023 deden er 130 praalwagens en ruim 7.000 deelnemers mee. De route door het historische centrum van Goes verandert in een magische lichtshow.

De sfeer is hier anders dan in Leeuwarden; het is meer een visueel spektakel. Het thema van 2023 was ‘Verhalen uit de Vergeten Tijd’ en de wagens vertelden die verhalen letterlijk met licht.

Met een organisatiebudget van zo’n 2,5 miljoen euro is dit een professioneel evenement dat je gezien moet hebben. De combinatie van de oude gebouwen en het moderne licht maakt dit echt uniek.

De pareltjes voor de echte liefhebber

Niet alles draait om grootse budgetten en miljoenen bezoekers. Soms zit de charme ‘m in de traditie, de locatie of de specifieke sfeer. Dit zijn de optochten die je bezoekt voor de authentieke carnavalservaring.

3. Balk: een traditie sinds 1912

Diep in Friesland, aan het prachtige IJsselmeer, ligt het dorpje Balk. Hier draait carnaval om traditie en humor.

De Balkse Optocht is een van de oudste van het land en bestaat al sinds 1912. Als je hier rondloopt, voel je de geschiedenis.

4. Meppel: het Drentse hoogtepunt

De optocht is niet per se de grootste (in 2023 keken ongeveer 20.000 mensen mee), maar wel een van de meest geliefde. De wagens zijn vaak doordacht en vol satire, een knipoog naar de actualiteit of het dorpsleven. Het thema in 2023 was ‘Een Reis Door de Tijd’ en dat liet zien hoe goed de groepen kunnen spelen met concepten.

Voor wie op zoek is naar een optocht met een ziel en een verhaal, is Balk de place to be.

Meppel mag dan in Drenthe liggen, met carnaval doet de stad absoluut niet onder voor de grootste carnavalsoptochten van Brabant of Limburg. De Meppelse Optocht is het absolute hoogtepunt van de Drentse carnaval. In 2023 trok de optocht meer dan 15.000 bezoekers naar het centrum. Wat Meppel typeert is de combinatie van kleurrijke floats en een enorme dosis enthousiasme.

5. Assen: het feest in de hoofdstad

De groepen stoppen veel tijd en energie in hun creaties. Het thema ‘Reizen en Ontdekkingen’ liet in 2023 zien dat de Meppelaren verder kijken dan hun eigen dorp.

Een prachtig evenement met een begroting van ongeveer 2,2 miljoen euro, dat laat zien dat Drenthe trots is op haar carnaval.

Assen, de hoofdstad van Drenthe, heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen met de carnavalsoptocht. De Optocht van de Koning in Assen is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste in Noord-Drenthe. In 2023 werden er zo’n 12.000 bezoekers verwacht, en met reden.

De route door het centrum van Assen staat bol van de creativiteit en humor. Waar de optocht in 2023 nog het thema ‘De Vergeten Oorlogen’ had, bewijst Assen jaarlijks dat carnaval hier leeft en floreert. Met een budget van 1,5 miljoen euro weten ze hier een spektakel neer te zetten dat zeker niet onderdoet voor de grotere steden.

Waar beleef je het ultieme carnavalsgevoel?

De vraag is natuurlijk: waar moet je nu echt naartoe? Het antwoord hangt af van wat je zoekt.

Zoek je het grootste spektakel met de meeste bezoekers? Dan is Leeuwarden jouw startpunt. Wil je juist genieten van een visueel festijn van licht en geluid? Dan is Goes de onbetwiste winnaar.

Maar als je op zoek bent naar de knusheid, de traditie en het ouderwetse dorpsgevoel waar carnaval ooit mee is begonnen, dan zijn Balk en Meppel fantastisch. Hier staat de gemeenschap centraal en is iedereen welkom.

Assen is ideaal voor wie in het noorden woont en toch een grote, bruisende optocht wil meemaken zonder direct naar Brabant af te reizen.

In al deze steden en dorpen draait het niet alleen om de optocht op zondag, maar om een heel weekend vol muziek, samenkomst en gezelligheid in de lokale kroegen en feesttenten.

Handige weetjes en data

Carnaval is een bewegende feestdag, want het hangt samen met de christelijke kalender.

Traditioneel begint het feest op de zondag voor Aswoensdag en loopt door tot en met de dinsdag erop. De exacte datums wisselen ieder jaar, dus hou dat goed in de gaten. Naast de vijf die we hier hebben genoemd, zijn er natuurlijk nog talloze andere prachtige optochten in steden als Enkhuizen, Harlingen, IJlst en Zaltbommel. Iedere regio heeft zijn eigen dialect, eigen kleding en eigen gewoontes. Zoek je lokale carnavalsvereniging op via social media of websites als Carnaval.nl om de exacte tijden en routes te vinden.

Mijn ultieme tips voor een geslaagde dag

Wil je zorgen dat je optimaal geniet? Hier zijn een paar simpele regels die je leven een stuk makkelijker maken:

• Plan vooruit: De leukste plekken langs de route zijn vaak al vroeg bezet. Zorg dat je op tijd bent, parkeer op een P+R locatie als dat kan en vermijd de drukte door te vroeg te komen.
• Kleed je goed: Het is januari of februari, dus het is koud. Zorg dat je laagjes draagt en je voeten warm houdt. Niets is vervelender dan koude voeten terwijl je staat te genieten.
• Respecteer de cultuur: Carnaval is voor veel mensen een uitlaatklep en een traditie. Lach mee, drink een biertje, maar respecteer de locals en hun gewoontes.
• Neeg contant geld mee: Hoewel steeds meer plekken pinnen, staan de beste oliebollenkramen en biertentjes vaak nog gewoon met een ouderwetse kassa. Zorg dat je wat kleingeld op zak hebt.

Carnaval in Nederland is uniek. Het is een feest vanzelfsprekendheid en gezelligheid. Of je nu gaat voor de enorme wagens van Leeuwarden of de lichtkunst van Goes, er is een route die bij jou past. Dus pak je verkleedkist, verzamel je vrienden en ga eropuit. Het wordt geweldig!